KITABIM

KİTAPTAN SEÇİLMİŞ ALINTILAR

Kesinlikle zorunlu olmamakla birlikte, seçilmiş alıntılar yayıncılık dünyasında bir kitabın çıkışından önce, sinemada, televizyonda ve daha geniş anlamda görsel-işitsel dünyada bir tanıtım fragmanının gördüğü işlevin aynısını görür. Yazar ve yayıncı TIÉTI Roch d’Assomption, bu çok dilli platform olan Saigloin-Africa’da özel bir ön izleme olarak, iki dilli eseri “(“Let’s Astound the World!”/ “Étonnons le Monde !”) “DÜNYAYI ŞAŞIRTALIM!”” kitabından seçkin alıntıları aşağıda sizlerle paylaşmaktan mutluluk duyar.

Sayfa IV 
İthaf

Beni yaratan ve huzurunda derin bir huşu içinde durduğum Allah’a.

Anneme ve Babama.

Tüm sevdiklerime, ayrıca duaları, hayır duaları, iyi dilekleri ve çok yönlü destekleri benden hiçbir zaman eksik olmayan herkese.

Umutsuzluğa hayır diyen sana, Afrikalı kız kardeşim ve sana, Afrikalı erkek kardeşim: sakin kafayla kalın ve ilerlemeye devam edin.

Bağımsızlık, egemenlik için mücadele eden ve tahakküme, boyun eğmeye ve sömürüye hayır diyen Afrika genelindeki tüm halklara.

Afrika’ya ve halkına karşı gerçek ve samimi bir iyilik gösteren dünyanın tüm vatandaşlarına.

Sayfa V 
Özdeyiş / Epigraf

İnsan topluluğumuz içinde, ortak iyilik için her birimizin alması gereken eylemleri tanımlamaya yardım ettiğimizde, beklendiği ve kararlaştırıldığı gibi üzerimize düşeni yapmazsak suçlu kimdir?

Afrika’nın Kızları ve Oğulları olarak, KITA’MIZ için bizim kendimizin yapmadığı ve/veya yapmak istemediği şeyleri, başkaları gelip bizim yerimize asla yapmayacaktır.

Sayfa 1 – 4
Giriş

2008 yılında, hâlâ Tahran’da (İran başkenti) görev yapmaktayken, Fildişi Sahili’ndeki iki aylık yasal izin hakkımı Dubai, Filipinler, Tayland ve İran’a keşif amaçlı bir seziş/araştırma misyonu üstlenmek üzere değerlendirdim.

Bir ay süren bu yolculuk, Cumhurbaşkanlığının onayıyla bunu finanse eden Fildişi Sahili First Lady’si Dr. Simone Éhivet Gbagbo tarafından desteklendi. Amaç, bu ülkelerin hurma ağaçlarını, ananasları, muz ağaçlarını ve manyoku —meyvelerini, yapraklarını, gövdelerini ve köklerini— nasıl değerlendirdiklerini gözlemlemekti; zira bu bitkilerin aynısı kendi ülkemizde de yetişmektedir.

On bir yıl boyunca —on bir saat, on bir gün, on bir hafta veya on bir ay değil, tam on bir uzun yıl boyunca, 2011’den 2022’ye kadar— Birleşik Arap Emirlikleri’nde yaşadım: önce Acman’da, ardından sonsuz olasılıkların metropolü ve ekonomik merkezi olan hayaller şehri Dubai’de.

Artık herhangi bir resmi görevim yoktu, yapayalnız yaşıyordum; sevdiklerimden ve kendi ülkenizde yaşamanın getirdiği tüm sosyal kısıtlamalardan uzaktım, dolayısıyla vaktim vardı. Daha önce bahsi geçen üç siyasi akıl hocamın bana açtığı evreni keşfetmeye devam etmek için bolca vaktim vardı. Bu zamanı dünya olaylarını takip etmek, araştırmalar yapmak ve web geliştirmede yaygın olarak kullanılan HTML, CSS, JAVASCRIPT ve PHP gibi internet temelleri konusunda kendimi eğitmek için kullandım.

Bu araçlar konusunda sağlam bir temel bilgi edinmek, kendimi tamamen adamaya karar verdiğim bir alan olan iş dünyası ve yenilikçi stratejiler alanında uluslararası bir danışman olarak faaliyetlerimi etkin bir şekilde yürütmek için esastı. İnternet; Afrika’nın kalkınmasına ve kasten görünmez kılınan ya da dünya kamuoyu önünde çok sık yanlış yansıtılan kız ve oğullarının karşı karşıya olduğu zorlukları dünya çapında dile getirmek ve uzaklara taşımak için paha biçilmez bir mecraya dönüşüyordu.

Çalıştaylar için Burkina Faso ve Namibya’ya finanse edilmiş eğitim gezilerini de içeren ilk pratik internet tanıtım kurslarım, Fildişi Sahili’ndeki Amerika Birleşik Devletleri Büyükelçiliği tarafından bana sunuldu.

Sanal alanın gerçekliğine attığım bu ilk adımlardan itibaren, olası uygulamaların gücünü ve çokluğunu yavaş yavaş keşfettim. Bu durum, biz Afrikalı kadınların ve Afrikalı erkeklerin Sürdürülebilir Kalkınma Hedeflerini (SKH’ler veya “2030 Gündemi”) teşvik etmek için yeterince şey yapmadığımızı fark etmeme yol açtı.

Yine de bu hedefler, BM himayesinde dünya genelindeki devlet liderleri tarafından kabul edilmiş ve Afrika’daki hükümetlerimiz pratik uygulamalarını ulusal kalkınma planlarımıza aktarma taahhüdünde bulunmuştu.

İnternet tam olarak bunu mümkün kılan araç olmasına rağmen, devletlerimizin müdahale edemediği ya da kamu otoritelerinin yeterince şey yapmadığı bir sorunlar yığınını çözmek için fon toplama söz konusu olduğunda Afrika toplulukları çok az şey yapıyordu.

Afrika dışındaki ülkelerde topluluk finansmanı seferberliği için devasa fırsatlar oluşturan şeylerden bizim mahrum kalmamızı izlemek benim için katlanılmazdı.

Dahası, genel olarak Afrika’da geleneksel görsel-işitsel medya, yazılı basın ve çevrim içi basın, bu konu 2022’ye kadar Fransızca ve İngilizce yayınlarını özenle izlediğim Japon (NHK) ve Alman (DW) televizyon ağlarında günlük bir özellik olarak kalmaya devam ederken bile SKH’ler hakkında konuşmayı bırakmıştı.

Bu nedenle, bu kitabı yazmak için internetin sağladığı geniş kaynak yelpazesine erişimden yararlanmaya karar verdim.

Sayfa 6 – 7
Onurunuz, umudumuz

İşte burada, bireysel ve kolektif olarak Afrikalı kadınlara ve Afrikalı erkeklere hitap eden uzun —çok uzun— bir mektup başlıyor. Kıta’larına haklı olarak sınırsız bir SEVGİ besleyen, Afrikalı olmaktan gurur duyan ve bunu Afrika’da ya da dünyanın başka bir yerinde nerede olurlarsa olsunlar savunan, ancak milletler topluluğu içinde kıtamızın yavaş yavaş sıradanlığın derinliklerine battığını görmekten ruhlarında derin bir acı duyan ve kıtanın düzlüğe çıkmasına yardım etmeye şiddetle kararlı olan o Afrikalılara. Tüm bu değerli Afrikalı kadınlara ve Afrikalı erkeklere —hem çok hayati olan kitlelerin bir parçası olarak görülenlere hem de seçkinlere, Afrika’daki tüm gerçek seçkinlere hitap ediyor.

Doğru okudunuz: “seçkin (elite)”. Size yönelik bu mesajdaki “seçkin” kelimesiyle ilgili olası yanlış anlaşılmaları önlemek için, bu ifade burada yalnızca Google üzerinden internette terim arandığında Le Robert sözlüğünde bulunan şu iki basit tanım aracılığıyla anlaşılmalıdır:

• seçkin (elite), isim

  En dikkat çekici bireyler grubu (bir grup veya topluluk içinde).

  Seçkinler: Değerleri sayesinde en ön sıralarda yer alan bireyler.

Toplumu hiçbir şekilde ilerletmeyen olumsuz, zararlı değerleri taşırken kendilerini bu şekilde ilan eden “sahte seçkinler” hariç.

Seçkinler —burada bahsedilen seçkinler— her düzeyde, çeşitli alanlarda bulunur ve çeşitli şekillerde takdir edilebilirler.

Siz, seçkinler; siz, bu seçkinler — sizler şuralarda bulunuyorsunuz:

 ailelerde, yerel, bölgesel, ulusal, sivil, askeri, kırsal, kentsel, tarımsal, entelektüel, ahlaki, siyasi, dini, spor, kültürel, işçi sınıfı, erkek, kadın, genç ve yetişkin düzeylerinde, kamu veya özel yönetimde, işçiler ve işsizler arasında, sosyal ağlarda ve internet genelinde…

Mektubum, seçkin ve seçkinler olarak her birinize; sizinle özdeşleşen, sizi dinleyen ve sizi takip eden herkese; Afrika’nın daha iyi bir geleceğine dair kelimelere dökülemeyen hayali kalplerinde taşıyan o kadınlara ve erkeklere; Afrika’yı yücelten herhangi bir eyleme girişmeye hazır olan o kadınlara ve erkeklere; Afrika için hiçbir fedakarlığın aşırı büyük olmadığını bildikleri için kıtamızı ileri taşımak adına ne gerekiyorsa yapmaya gece gündüz hazır olan o Afrikalı kadınlara ve Afrikalı erkeklere hitap etmektedir.

Dolayısıyla mektubum eşit şekilde her birinize yöneliktir: cesur kızlar ve cesur oğullar, Afrika’nın değerli evlatları, şanlı anonim figürler veya tanınmış şahsiyetler — Afrika’da ya da sınırların ötesinde yaşayan, KALBİ VE RUHU AFRİKA SEVGİSİYLE BAĞLANMIŞ olan hepiniz; derin bir üzüntü duyan ancak asla pes etmeyen, mide bulantısı hisseden ama asla cesareti kırılmayan; zaman, yıllar ve onlarca yıl geçerken kıtamızın ne hale geldiğini görmekle öfkelenen ve isyan edenler; Afrikalı olmaktan büyük gurur duyan ve Afrika’yı içinde bulunduğu sıkışmışlıktan kurtarmaya yardımcı olma yönündeki bu güçlü hayali, bu derin arzu kalbinde taşıyan sizler, Afrika’nın kadınları ve erkekleri.

Sayfa 15
İnternet: büyük bir varlık, ama …

İşte burası —ve kesinlikle geçiştirilecek bir dipnot değildir— internet gibi bu muhteşem araç hakkında öğrendiğim altın bir kuralı vurgulamanın ve altını çizmenin tam yeridir: “Bir şey doğru olduğunda internette yer alabilir, ancak sırf bir şey internette yer alıyor diye o şey doğru olacak diye bir kural yoktur.” Bu da şu anlama gelir: Sırf bir şey internette yok diye veya internette henüz görmediniz diye o şey yanlış değildir.

Sahte haberlerin, en vahşi söylentilerin ve en ustaca yapılmış video ile foto manipülasyonlarının internet aracılığıyla palazlanan bir bela oluşturduğu bir dönemde —tıpkı sözlü şiddet, kabalık ve kalıcı etkiler bırakan dönemeçlerle damgasını vuran ve televizyondaki ana hatlarını yakından takip ettiğim 2016 ABD başkanlık kampanyası ile 2017 Fransa başkanlık kampanyasında görüldüğü gibi— Afrikalı kadınların ve Afrikalı erkeklerin bu tehlikenin tam olarak bilincinde olmaları hayati önem taşımaktadır.

Aldığımız ve yaydığımız bilgileri sırf internet veya sosyal medya aracılığıyla bize ulaştığı için doğrulama konusunda başarısız olmamızın hiçbir mazereti olamayacağının bilincinde olmalıyız.

Bu durum, özellikle bilginin hassas olduğu ve onları yaratanların kötü niyetleri, kinleri ve cezai sorumsuzlukları yüzünden telafisi imkansız şekilde paramparça olabilen hayatlar ve kaderler dahil olmak üzere yıkıcı sonuçlar doğurabilecek “sahte haberlerin” yayılmasına katkıda bulunabileceğimiz durumlarda daha da geçerlidir.

Sayfa 16 – 21
Seferberlik, taahhüt, eylem

Mektubum, keşfettiklerimi sizinle paylaşmak için geliyor: yani ellerinin her birinde bizden ayırt edici bir özellik olarak altı veya yedi parmakla doğmamış olan, ne de kafalarında boynuz çıkan diğer halkların, bizimkilerle aynı zorluklarla karşılaştıklarında başarmayı başardıkları ve her gün başarmaya devam ettikleri şeyleri. Bunlar, Afrika’da tam burada, bizzat bizim benimsememizi ve gerçekleştirmemizi kesinlikle hiçbir şeyin engellemediği çareler, teknikler ve yöntemlerdir.

Mektubum, Afrika’ya dair vizyonumu ve iyimserliğimi paylaşmaya geliyor; sonuçları önceden garanti edilmiş kararlar, kesin taahhütler ve eylemler için fikirler sunmaya geliyor.

Çünkü hemen birkaç satır yukarıda belirtildiği gibi, bunlar ya diğer halkların başardığı veya günlük olarak başardığı şeylerdir ya da ne ütopik ne de olağanüstü bir dehanın ürünü olan basit, somut fikirlerdir.

Bu fikirleri uygulamaya koymak da olağanüstü bir cesaret gerektirmez. Mesele sadece bunları düşünmek ve Afrikalı kadınlar ve Afrikalı erkekler olarak kendimize güvenerek başka yerlerde işe yarayan bu aynı tekniklere, çarelere ve yöntemlere yönelmemizi önermekten ibaretti. Hiç kimsenin şu veya bu fikri onaylamasını beklemeden ve dışarıdan hiç kimsenin bize bizim de bunu yapabileceğimizi söylemesini beklemeden.

Mektubum size şunu söylemek için geliyor: Ülkelerimizin bazı liderleri veya onların takipçileri olsun, kendilerini suç ortağı kılan ve yalnızca Afrika’ya tahakküm etmeye çalışanların uşakları gibi hareket etmeye devam eden kardeşlerimize karşı —onların kuklalarını iş başına getirmek için ellerinden gelen her şeyi yapanlara karşı— zorluklar ve şikayetler litanilerini okuyup durmakla takılıp kalmamız büyük hata olurdu.

Yalnızca eğik sırtlarıyla rahat edenlerin duruşunda gelişen bu adamlar, gerçek vasallar; hiçbir şey söylemiyorlar, hiçbir şey duymuyorlar ve hatta dik durmaya, başlarını yukarı kaldırmaya ve ister uzakta ister gökyüzünde olsun önlerinde ne durduğunu görmeye bile cesaret edemiyorlar. Düşünmeyi ve ardından harekete geçmeyi reddedenler.

Doğal olarak, yabancı güçler çeşitli kanallar ve mekanizmalar aracılığıyla Afrika’yı neşeyle ya da pervasızca yağmalarken, onların kuklaları ülkelerinin üretmeyi başardığı kıt kaynakların önemli bir kısmını zimmetine geçirmektedir. Bu para, çeşitli hesaplarda saklanmak veya aşırı fiyatlandırılmış lüks mallara —saatler, takılar, kıyafetler, ayakkabılar, elbiseler, el çantaları, takımlar ve lüks arabalar— savrulmak üzere yurt dışına akmakta, listenin tamamlayıcısı ise Afrika dışında edinilen gayrimenkuller olmaktadır.

Sayfa 25 – 29
Ve yine de karıncalar ve termitler bizimle konuşuyor

Bize ilham vermesi gereken ve bir dirilişe, toplanmaya, seferberliğe kadir olduğumuza —evet, dünyayı şaşırtmaya kadir olduğumuza— dair bu derin inancın temelini oluşturan diğer unsur bize diğer halklardan gelmemektedir. Bu pratik ders tam ayaklarımızın altındadır; bunun kanıtını ormanlarımızda ve savanlarımızda görüyoruz. Basitçe gözlemlersek, bize KARINCALARIN ve TERMİTLERİN doğada başardıklarından gelmektedir.

Bu minik yaratıklar bize ne dersler veriyor! DAYANIŞMA ve CÖMERTLİK.

Bu değerler, çoğumuzun —Afrikalı kadınlar ve Afrikalı erkeklerin— uyguladıklarının tam zıt noktasında durmaktadır. Dayanışma ve Cömertliği görmezden geliyor, bunun yerine diğer kültürlerle olan çatışmamızın zararlı etkileriyle karşılaşıldığında ne kadar yıkıcı olduğu kanıtlanan itiraf edilmemiş bir bencillikte ısrar ediyoruz.

Gerçekten de, çabalarında birleşmiş ve cömert oldukları için karıncalar, hiçbir karıncanın tek başına asla taşıyamayacağı devasa yiyecek yüklerini ve diğer zorunlulukları hareket ettirirler. Dayanışma içinde hareket ettikleri için karıncalar, kimsenin alt edebileceğine asla inanamayacağı avlara saldırır ve onları alt ederler.

Ve yine de…

Bilim insanları ve doğa gözlemcileri, karıncaların başardıkları ve tanık olup üzerinde düşünmemiz için sundukları şeyler konusundaki övgülerinde 
asla dur durak bilmiyorlar. Sırf gözlem yaparak edindikleri kesin kanaatlerden birkaçını alıntılayalım:

10 Eylül 2014’te popüler bilim dergisi Sciencepost (https://sciencepost.fr/) için yazan Alexis Chavetnoir şunları kaydetti: “Kesin olan bir şey var ki karıncalar bizi asla şaşırtmaktan vazgeçmeyecek böceklerdir. Karınca kolonilerinin kendi iletişim ve çalışma sistemleriyle işleyen gerçek topluluklar olduğunu zaten biliyorduk. Aynı zamanda, bazı türlerin kendi ağırlıklarının 1.000 katından fazlasını kaldırabilmesi gibi fiziksel güçleriyle de parlıyorlar. Peki bir av karınca yuvasına taşınamayacak kadar ağır olduğunda ne olur?

Tayland’da bir karınca kolonisi güçlerini birleştirerek dev bir kırkayağı yuvalarına doğru sürüklemek için organize oldu. Yaratığı çekmek için bir tür zincir oluşturan böcekler güçlerini birleştirdiler —bazıları kırkayağı taşıyor, diğerleri yolu gösteriyordu— ve böylece hedeflerine ulaştılar. Karıncaların tüm zekasını, gücünü ve örgütlenme kapasitesini gözler önüne seren şaşırtıcı görüntüler.” (www.youtube.com/watch?v=QxQW5X–J7A)

Sayfa 35 – 38
Tontin (Tontine / Yardımlaşma Sandığı)

Tontin sistemi, Batı dünyasındaki resmi kuruluşundan bu yana dört asırdan kısa bir süre içinde çeşitli biçimler ve uyarlamalar almıştır. Danışılan kaynaklar, tontinin sırasıyla yasaklandığını, ardından izin verildiğini, hoşgörüyle karşılandığını ve devlet düzeyinde veya çeşitli büyüklüklerdeki devlet dışı gruplar tarafından tesis edildiğini göstermektedir. Tontin sistemi, tüm halklar ve kıtalara yayılarak çeşitli talihler ve uyarlamalar yaşamıştır.

Yine de yüzyıllar boyunca temel işlevleri —onu gerekli kılan mantığın kalbinde yer alan sosyal, ekonomik ve finansal faydası— insanları bu sisteme… küresel ölçekte güvenmeye yöneltmiştir.

Bu durum, özellikle modern yaşamdaki bireyciliğin yükselişi ve geleneksel bankaların karmaşıklığını hafifletmesi amaçlansa da her zaman çok daha iyi sonuçlar vermeyen resmi mikro kredi kurumlarının yanı sıra bankacılık sistemlerine erişimin zorluğu ile daha da belirginleşmektedir.

Modern finansal kurumlara kıyasla esneklik gibi belirgin bir avantaj sunan tontin, Afrika’da kabile, aile düzeyinde veya komşular ve arkadaşlar arasında uygulanmaktadır.

Bu nedenle, uygulama alışkanlığı ve yoğunluğu ülkeden ülkeye değişse de, hatta bazen belirli yerel isimler taşısa da Afrikalı kadınlar ve Afrikalı erkekler tarafından olağanüstü derecede iyi bilinmektedir.

Kuşkusuz, on kişiyi nadiren aşan gruplar içinde havuzda toplanan meblağlar bazen mütevazı olabilir. Ancak yukarıda belirtildiği gibi, bazı çevrim içi yayınların ima etmeye çalıştığı gibi bu durum hiçbir şekilde tontini yoksulluğu gizlemek için tasarlanmış benzersiz bir Afrika hilesi haline getirmez.

Gerçekten de bu konuda kesinlikle net olmalıyız: tontin… asildir. Bir tontine katılmak hiçbir utanç barındırmaz. Havuzda toplanan meblağlar önemli boyutlara ulaşabilir. Dahası, tontin ne yalnızca Afrikalı kadınların tekelindedir ne de kendi aralarındaki erkeklere özeldir; katılımcı gruplar kolayca karma olabilir. Bazı yazarlar, sosyologlar bunun pratiklerini Afrika’nın bazı bölgelerinde 19. yüzyılın ortalarına kadar izleseler de, Afrika’da tontinlerden yazılı belgelerde ilk kez bahsedildiği yıl olarak 1952’ye işaret etmektedirler.

Tontin denemelerinin devlet düzeyinde ekonomik ve finansal politikanın bileşenleri olarak hizmet ettiği Avrupa ve Kuzey Amerika’nın aksine, Afrika’daki tontin kayıt dışı (informal) sektörde kalmaya devam etmektedir.

Ancak bu durum onu kurallardan yoksun veya titizlikten uzak yönetilen bir organizasyon yapmaz. Asla.

Kayıt dışı doğası nedeniyle, buradan dönen toplam meblağları değerlendirmek zor olmaya devam etmekte ve bu durum, tontin işlemlerine katılan kesin genel meblağları bugüne kadar tam olarak belirtmeyi imkansız kılmaktadır. Bununla birlikte, tontinlerin Afrika’da ve ötesinde devasa bir sosyal fayda sunduğu inkâr edilemez bir gerçektir.

Tam olarak tontinden ve onun inkâr edilemez sosyal değerinden bahsetmek gerekirse, arazi satın alma tontini kavramından türeyen konut edinme tontini, Afrika genelinde insana yaraşır konutlara yönelik ezici talebin dikenli sorununa hayati bir çözüm sunmaktadır.

Yalnızca bu tontinler, standart emlak işlemlerinin dışında kalan —ister memur olsun ister başka bir meslekten— mütevazı gelirli bireylerin bir gün mülk sahibi olmasını sağlayacaktır.

Sayfa 39
Kitle Fonlaması (Crowdfunding)

İngilizce bir terim olan CROWDFUNDING’e gelince, Fransızcada “financement communautaire” (topluluk finansmanı), “financement participatif” (katılımcı finansman), “financement collaboratif” (iş birliğine dayalı finansman) veya “sociofinancement” (sosyal finansman) olarak da bilinir. Bu kelime, 1961 doğumlu Amerikalı fantezi ve bilim kurgu yazarı Michael J. Sullivan tarafından “crowd” (kalabalık) ve “funding” (finansman) kelimelerinden türetilmiştir. Bunu ilk kez 12 Ağustos 2006’da fundavlog projesinin lansmanıyla kullanmıştır.

Bu köken, ortak kullanıma giren yeni terimleri indeksleyen Word Spy web sitesi (url?id=254) tarafından desteklenmektedir. Üretken ve çok satan Kanadalı yazar Paul McFedries bu web sitesini oluşturmuştur.

Pek çok gözlemci ve analist için kitle fonlaması bugün kuşkusuz gerçek bir sosyal, finansal ve ekonomik “fenomendir.” İlk olarak, her kampanya ve operasyonda harekete geçirdiği insan hacmi göz önüne alındığında inkâr edilemez bir etkiye sahiptir.

İkincisi, bu durum kitle fonlamasının uygulandığı ve uygulanmaya devam ettiği geniş sektör yelpazesinden ve topluluk finansmanının paha biçilmez bir kaynak olarak hizmet ettiği çözülmeyi bekleyen çok sayıda sorundan kaynaklanmaktadır.

Son olarak, tamamen geleneksel bankacılık ve konvansiyonel finansman kanallarının dışında başarılı bir şekilde harekete geçirdiği şaşırtıcı ve sürekli büyüyen meblağlar tarafından desteklenmektedir.